टोपलाल अर्याल
साउन १२,२०८० गुल्मीः गुल्मीको रेसुंगा नगरपालिका ८ थुम्काकी १२ बर्षीया रचना विक जलेर सख्त घाइते भएको डेढ महिना भए । रचनाले गत २९ जेठको बिहानै नास्ता खाने क्रममा अगेनोबाट एक्कासी कुर्तामा आगो सल्कियो । बिहानै बुबा दुर्गा बहादुर विक काममा निस्किएका थिए । आमा राधिका विक जंगल गएकी थिइन् ।

कुर्तामा आगो दुन्किएपछि रचनाले चिच्याउँदै गुहार मागिन । त्यो समय पानीको अभावले घरमा खानेपानी समेत थिएन । धाराहरु बन्द थिए । उनले जिउमा पोख्न पानी समेत पाइनन् । केहिबेर त छिमेकीले दिदिभाईको झगडा सम्झिए । तर, रचना आगोले जलेर बिक्षिप्त थिइन् । केहिबेरमा रचनाको शरिरमा लागेको आगो फुपु र हजुर आमाले निभाए । रचनालाई लगत्तै गुल्मी अस्पताल पुराइयो । तर, अवस्था जटिल भएकाले अस्पतालले पाल्पा मिसन अस्पतालमा रेफर ग¥यो ।

दुर्गा बहादुरले क्रृणधन गरेर छोरीलाई पाल्पा पुराए । मिसनमै नौ दिन उपचार भयो । तर, सानो बच्चा र भोलीको भविस्यका कारण अस्पतालले काठमाण्डौको राम्रो ठाउँमा पठाउन सुझाव दियो । दुर्गा बहादुरका दम्पतीले छोरीलाई काठमाण्डौको सुष्मा कोइराला मेमोरियल अस्पतालमा लगेर उपचार गरिरहेका छन् । अस्पताल बसाईको टुङ्गो छैन् । आमा राधिका विकले अस्पतालमा उपचार गराइरहेकी छन् । पाल्पाको उपचारमा ५० हजार भ्याइयो । पाल्पा र काठमाण्डौ गर्दा एम्बुलेन्समै ३५÷३६ हजार सकियो ।

सुष्मा कोइराला मेमोरियल अस्पतालमा अप्रेशन गरेको डेढ लाख थियो । बालिका र परिवारको अवस्था देखेर रुटिन अफ नेपाल बन्दका उज्जलबिक्रम थापाले एक लाख सहयोग गरे । अझै विक परिवारको थाप्लोमा ४० हजार बढि अप्रेशनकै खर्च छ । त्यो बाहेक खानपान, औषधी उपचार र बसाईको जोहो गर्न निकै मुस्किल परिरहेको आमा राधिका विकले गुनासो गरिन् ।

दुर्गा बहादुर विकले मजदुरी गर्छन् । परिवारको खुसीको लागि ०७१ सालमा मलेसिया पनि गए । मलेसिया पुगेको ११ महिनामै कम्पनी बन्द भएकाले फर्किएर घर आए । काम र दाम भने अनुसार नपाएका विकको गाउँमा खोजेको क्रृण समेत तिर्ने उपाय भएन । सम्पतीको नाममा खग्रेटाले बारेको छाप्रो हो । गत बर्ष जनता आवासबाट घर प¥यो । राम्रो ओतको आशमा विक परिवार खुसी भए । पहिलो किस्ता ३५ हजार पाए । थप किस्ता पाउने आशमा विकले लालपुर्जा धितो राखेर पाँच लाख क्रृण निकालेका छन् । घर छाउने अवस्थामा रहेको छ । तर, सरकारले कवुल अनुसारको किस्ता दिएको छैन् । अहिलेनै छोरी जलेर अस्पतालको बेडमा छन् । ‘क्रृण माग्न लालपुर्जा बुझाँए सरकारले किस्ता नदिदाँ घरका भित्ता र झ्यालढोकामा लेउ उम्रियो । छोरी जलेर अस्पतालमा छटपटाइरहेकी छे,’उनले भने,‘,काम गरेको किस्ता नदिने सरकार र गरिव देख्ने दैव निर्दयी रहेछन् ।
’
जलेर घाइते बनेकी रचना विक परिवारकी जेठी छोरी हुन् । उनले सिद्धबाबा माविको कक्षा ६ मा पढ्छिन् । सानो भाई दिप्सन विक छन् । उनको उपचारको लागि अहिले बिद्यालय र समुदाय स्तरमा चन्दा संकलन भइरहेको छ । लामो समय उपचार हुने भएकाले परिवारसंग आर्थिक संकट देखिएको छ । काम गरेर खाने परिवारमा छोरी जलेर सख्त घाइते भएपनि अवस्था बिजोग बन्दै गएको छ । सहयोग गर्नेहरुको लागि बुबा दुर्गा बहादुर विकको एनआइसि एसिया बैक तम्घासको खाता नं ३३८५७५२७८७१३८००१ र फोन न ९८६७३१४५०८ रहेको छ ।

दिवाकर पोख्रेल
साउन १०,२०८० देउखुरी : लुम्बिनी प्रदेशको नीजामती सेवाको गठन ,संचालन र सेवा शर्त सम्बन्धमा व्यवस्थापन गर्न बनेको विधेयक २०८० प्रदेशसभामा मा प्रस्तसत भएको छ । मंगलबार बसेको लुम्बिनी प्रदेशसभाको तेस्रो अधिवेसनको २० औँ बैठकमा मुख्यमन्त्री डिल्लीबहादुर चौधरीको तर्फबाट गृहमन्त्री सन्तोष कुमार पाण्डेले उक्त विधेयक प्रस्तुत गर्नुभएको थियो ।

प्रस्तुत विधेयकमा सैद्धान्तिक छलफलमा भाग लिने प्रदेशसभा सदस्यले ढिलो भएपनि देशको नीजामती सेवाको गठन ,संचालन र सेवा शर्त सम्बन्धमा व्यवस्थापन गर्न बनेको विधेयक प्रदेशसभामा आउनुलाई सकरात्मक रुपमा लिदै यसलाई जनताले सार्जजनिक प्रशासनलाई विश्वास बढाउने उक्त विधेयक महत्वपूर्ण हुने भएकाले दफादार छलफलमा खुलेरै भागलिने बताउनुभयो ।

तत्काललाई विधेयेक आउनु सकरात्मक भएपनि प्रदेशको नीजामती विधेयक प्रदेशकै अनुकुलको हुनुपर्ने तर्क समेत आएका छन् । सैद्धान्तिक छलफलमा भाग लिदै लुम्बिनी प्रदेशसभा सदस्य इन्द्रजित थारुले प्रदेशको प्रमुख सचिव प्रदेश सरकारले नै उत्पादन गर्न सक्नुपर्ने बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, ‘हामी संघीयताको बलियो कार्यान्वयन खोजिरहेका बेला प्रदेशको प्रमुख सचिवलाई संघीय सरकारको मातहत राख्ने गरी विधेयक ल्याउँछौ यस्ले तीन तहको सरकारको परिकल्पनामा समेत असर गर्छ ।’ प्रदेशको प्रमुख सचिव प्रदेश उत्पादन गर्ने र स्थानीय तहमा प्रमुख प्रशासकिय अधिकृत स्थानीय सरकारबाटै उत्पादन गर्दै अवसर दिनुपर्छ,नसके मात्रै माथिल्लो सरकारबाट माग गर्नुपर्छ ।’

यस्तै छलफमा भाग लिदै नेपाली काँग्रेसकी प्रदेशसभा सदस्य नीमा गिरीले विधेयकको केही दफाहरु आफैमा वाझीएकोले यस्मा विचार गर्नुपर्ने बताउनुभयो । उहाँले नीजामती सेवा विधेयक आएपछी अब प्रदेश र स्थानीय तहमा देखिएको जनशक्ती अभाव हल हुने र संघीयता कार्यान्वयनमा सहजता हुने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । यस्तै प्रदेशसभा सदस्य कृष्णा कुश्मा थारुले नीजामती कर्मचारी विधेयकमा कर्मचारी दरखास्त आवाहन गर्दा समुह छुट्टाउँदा जातिगत तथ्याङकलाई ख्याल गर्नुपर्ने बताउनुभयो । जनगणना प्रति नै शंका गर्दै उहाँले थारु समुदायको जातीगत तथ्याङक नै गलत रहेको ठहर गर्नुभयो ।

प्रदेशसभामा बोल्ने प्रदेशसभा सदस्यहरुले प्रदेशको नीजामती सेवाको गठन,संचालन र सेवा शर्त सम्बन्धमा व्यवस्थापन गर्न बनेको विधेयकलाई विषयगत समीतिमा छलफल गरेर प्रदेशसभामा ल्याएको भए थप प्रभावकारी हुने समेत बताउनुभएको थियो ।

विधेयकको विषयमा सत्ता पक्षदलहरुले सकरात्मक रुपमा लिएपनि प्रमुख प्रतिपक्षदलले भने प्रदेशको नीजामती सेवाको गठन ,संचालन र सेवा शर्त सम्बन्धमा व्यवस्थापन गर्न बनेको विधेयक नै सही ढङगबाट नआएकाले उक्त विधेयक फिर्ता ल्याउन समेत माग गरेको छ । नेकपा एमालेका प्रदेशसभा सदस्य रामजी प्रसाद घिमिरेले संघीय नीजमाती सेवा ऐन २०५३,स्वास्थ्य सेवा ,प्राविधिक सेवा ऐनले दिएको अधिकार समेत कटौती गरि आएको विधेयकले कर्मचारीको मनोवल घटाउने र संघीयता कार्याँवयनमा समेत समस्या सिर्जना गर्ने भएकाले यस्लाई सरकारले फिर्ता गर्नुपर्ने जोडदार माग गर्नुभयो ।

सैदान्तिक छलफलमा उठेका विषयको मुख्यमन्त्रीको तर्फबाट जवाफ दिदै गृहमन्त्री सन्तोष कुमार पोण्डेले प्रदेश नीजामती सेवाको विषयमा विधेयक ल्याएर जग बसाल्ने काम गरेको भन्दै छलफलमा उठाएका विषयलाई विस्तारै समेटेर लैजाने प्रतिवद्धता व्यक्त गर्नुभयो ।