हुमाकान्त पोखरेल
गुल्मी, ३० असोज । आफ्नै १३ बर्षिय छोरीलाई जबरजस्ति करणी गर्न खोजेको आरोपमा बाबु पक्राउ परेका छन् ।

जिल्लाको इस्मा गाउँपालिका वडा नम्बर ४ दोहोलीका ४१ बर्षिया बाबु पक्राउ परेका हुन् । उनले असोज २९ गते साँझ मालिका गाउँपालिका ६ अर्जैमा छोरीलाई जबरजस्तिकरणी गर्न खोजेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय गुल्मीका प्रहरी उपरिक्षक राजेन्द्रसिहं खड्काले जानकारी दिए । पीडितकी आमाले प्रहरीमा जायरी दिएकी छन् ।

पक्राउ परेका बाबुलाई गुल्मी अदालतबाट पाचँ दिनको म्याद थप गरि अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ । बाबु वैदेशिक रोजगारीबाट आएको र मदिरा सेवन गरेको झोकमा छोरीलाई जबरजस्तिकरणी गर्न खोजेको प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको खड्काले जानकारी दिए ।

तम्घास, ३० असोज । गुल्मी कारागारमा कर्मचारी अभाव भएको छ । कारागारको दरबन्दी १० जनाको भए पनि अहिले दुई जना मात्रै स्थायी कर्मचारी कार्यरत छन् । कूल सङ्ख्याको २० प्रतिशत मात्र हो ।

कारागारमा बाँकी ८० प्रतिशत कर्मचारी नै छैनन् । कारागारमा एक कार्यालय प्रमुख, एक सुब्बा, एक खरीदार, एक सहलेखापाल, एक अहेव, एक कम्प्युटर अपरेटर तथा चार कार्यालय सहयोगीको दरबन्दी कायम गरिएको छ । तर अहिले कार्यालय प्रमुख र कम्प्युटर अपरेटर मात्र कारागारमा रहेको कम्प्युटर अपरेटर तथा सूचना अधिकारी प्रभात मल्लीकले बताए ।

कारागार उद्यमशिलताका दृष्टीले समेत अब्बल भएकाले उनीहरुलाई आवश्यक सामग्रीहरुको उपलब्धता र बिक्री वितरणमा पनि कर्मचारी नभएका कारण मुस्किल परेको बताइएको छ ।

सीसी क्यामेरा जडान

सुरक्षा संवेदनशिलतालाई ध्यानमा राखेर गुल्मी कारागारमा सीसी टिभी क्यामेरा जडान गरिएको छ । कारागार व्यवस्था विभागको सहयोगमा कारागारमा १० वटा क्यामेरा जडान गरिएको हो ।

कारागारको चौकिल्ला, प्रशासन र कैदीबन्दी बस्ने भवन तथा प्रमुख गेटमा क्यामेरा सेट गरिएको कारागाराका सूचना अधिकारी प्रभात मल्लीकले जानकारी दिए । विभागको साढे दुई लाखको लागतमा क्यामेरा जोडिएको हो । क्यामेरा जडानसँगै सुरक्षा र कारागार सञ्चालनमा सहजता आएको छ ।

अहिले कैदीबन्दीहरुको गतिविधिहरु कार्यालय प्रमुखले आफ्नै कोठाबाट नियाल्ने गरेका छन् । कार्यालयसँगै कैदीबन्दीको सुरक्षामा खटिएका सुरक्षाकर्मीलाई पनि सीसी टिभी क्यामेराले सहजता मिलेको मल्लीकले बताए ।

अर्कोतर्फ क्षमताभन्दा तेब्बर बढि रहेका कैदीबन्दीहरुको व्यवस्थापनको चुनौतीमा समेत क्यामेराले सहयोग पुराएको छ । क्यामेराको कारण कैदीबन्दीहरुलाई पनि अनुशासनमा बस्न बाध्य बनाएको कैदी लेखनाथ गिरीले बताए ।

तिलाचन पाण्डे
असोज २९, २०७६ गुल्मी ः राष्ट्रिय पुननिर्माण प्राधिकरण जिल्ला आयोजना कार्यन्वयन इकाई गुल्मीले पुननिर्माण अन्र्तगतको निजि आवास निर्माण लाभग्राही सूचिमा रहेका तर घर निर्माण नगरेका लाभग्राहीहरुलाई रकम फिर्ता गर्न भन्दै पुन निर्माण प्राधिकरण गुल्मी स्थानीय तहका गाउँगाउँमा पुगेको छ ।
२०७२ साल बैशाख १२ मा गएको भूकम्पका कारण पुर्ण रुपमा घरमा क्षती भएका लाभग्राहीहरुले पहिलो किस्ता बापतको रकम ५० हजार रुपैयाँ लिएका तर घर निर्माणको कार्यपनि सुचारु नगरेका लाभग्राहीहरुलाई घर निर्माण गर्न आग्रह गर्दै र यदि घर निर्माण नगरे अबिलम्ब पहिलो किस्ता बापत लिएको ५० हजार रुपैयाँ फिर्ता गर्न गाउँगाउँमा पुगेर आग्रह गरेको छ ।
जिल्ला आयोजना कार्यन्वयन इकाई गुल्मीका प्रमुख पारस पन्थीका अनुसार लाभग्राहीहरुले सम्झौता गरेका तर घर निर्माण नगरेका लाभग्राहीहरुले अबिलम्ब गर्ने र यदि निर्माण नगरेमा रकम फिर्ता गर्न यसरी स्थानीय तहका वडा वडामा अभियानकै रुपमा गएको दाबी गरे ।
गुल्मी जिल्लाका कूल लाभग्राहीको सूचिमा रहेका चार हजार १४४ लाभ्रग्राहीहरु मध्ये तीन हजार ९६१ लाभग्राहीहरुले सम्झौता गरेको , पहिलो किस्ता लिनेको संख्या तीन हजार ८४३ रहेको पन्थीले बताए । यस्तै दोस्रो किस्ता लिनेको संख्या दूई हजार ७८३ जना रहेको र अन्तिम किस्ता लिने वा घर निर्माण सम्पन्न गरेकाको संख्या भने एक हजार ९०८ जना रहेको कार्यलयले जनाएको छ ।
२०७६ असार मसान्त सम्ममा पहिलो किस्ता बापतको रकम लिएका लाभग्राहीहरुले यहि कार्तिक मसान्त सम्ममा दोस्रो किस्ता रकम लिइसक्नु पर्ने भएकाले घर निर्माण गर्न आग्रह गरेको र यदि घर निर्माण नगरेमा पहिलो किस्ता बापतको रकम लिएका लाभग्राहीहरुले अबिलम्ब रकम फिर्ता गर्नुपर्ने भन्दै यदि नगरे सरकारी नियम अनुसार असुल उपर गरिने पन्थीले दाबी गरे । यसै गरि असार मसान्त सम्ममा दोस्रो किस्ता रकम लिएका लाभग्राहीहरुले माघ मसान्तसम्ममा मापदण्ड अनुसार घर निर्माण कार्य सम्पन्न गर्नुपर्ने उल्लेख गरिएको छ ।
भ्ूाकम्प गएको यति लामो समय सम्म पनि तेस्रो किस्ता अर्थात अन्तिम किस्ता लिनेको संख्या किन कम भन्ने प्रश्नमा मापदण्ड अनुसार घर निर्माण नगरेका र सुधार गर्नु पर्ने भएकाले समस्या देखिएको पन्थीले दाबी गरे । यदि ती लाभग्राहीहरुले मापदण्ड अनुसार घर निर्माण नगरे हालसम्म लिएको सम्पूर्ण रकम फिर्ता गराएरै छाड्ने पन्थीको दाबी छ ।
अब पुन निर्माण प्राधिकरणले घर निर्माण नगर्ने लाभग्राहीहरुले घर निर्माण नगरे लाभ ग्राहीको सूचिबाट हटाउने र लाभग्राहीहरुले लिएको रकम फिर्ता गराउने गरि गुल्मी जिल्लामा अभियानकै रुपमा रहेको कार्यलयले दाबी गरेको छ । स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरुलाई हालसम्म वडा स्तरको प्रगती र अब के गर्न सकिन्छ भन्दै अन्र्तक्रिया गरिएको कार्यलयले जनाएको छ । जतिसक्दो छिटो घर निर्माण गर्न र यदि नगरे लाभग्राहीहरुले लिएको रकम फिर्ता गराउने गरि स्थानीय तहमा कार्य भइरहेको कार्यलयले जनाएको छ ।
हालसम्म मुसिकोट नगरपालिका , चन्द्रकोट , सत्यवती , कालिगण्डकी जनप्रतिनिधिहरुसंग निजि आवास पुन निर्माण सम्बन्धी हालसम्मको प्रगती र तोकीएको समयसिमा भित्र पुन निर्माण कार्य सम्पन्न गर्नुपर्ने गरी प्रतिबद्धता संगै कार्ययोजना बनाई जनप्रतिनिधहरु , कर्मचारीहरु घरघरमा अभियानकै रुपमा गई लाभग्राही संग छलफल गर्ने र घर निर्माण नगरे लिएको रकम फिर्ता गर्ने अभियान संपन्न गरेको कार्यलयले जनाएको छ । अन्य स्थानीय तहमा पनि अभियानकै रुपमा अन्र्तक्रिया गरिने पन्थीले दाबी गर्नुभयो ।

अनिल खत्री,  गुल्मी असोज २९।
दशैं मनाउन आफनो घर तथा आफन्तकहाँ आएकाहरु फर्किन थालेका छन् । गुल्मी जिल्लाबाट बिभिन्न स्थानका आफनो पेसा व्यवसाय एवं रोजगारि गर्नका लागि गएकाहरु दशैं मनाउन आफनो घर तथा आफन्त कहाँ आएका थिए ।
दशैं सकिए लगत्तै बिभिन्न स्थानका लागि फर्किनेहरुले जिल्ला सदरमुकाम तम्घासबाट सवारी साधन छुट्को स्थानहरुमा भिडभाड बढेको हो । दशैंमा मनाउन शहरबाट धेरै जसो आफ्नो घर तथा गाउँमा जानाले सुनसान बनेको जिल्लाको सदरमुकाम तम्घास बजारमा चहल पहल शुरु भएको छ। दशैं मनाएर आफनो गनतव्य स्थल तर्फ फर्किर्ने र बिभिन्न व्यवसाय गर्नेहरु बजार क्षेत्रमा फर्किने गर्नाले चहल पहल शुरु भएको हो । गाँउबाट फर्किने मानिसहरुले गर्दा ग्रामिण क्षेत्रबाट बजार क्षेत्रमा आउने सवारीका साधनहरुमा पनि मानिसहरुमा सवारीको चाप बढेको छ ।
काम बिशेषले शहर र रोजगारिको लागि बिदेसीएकाहरु दशैंका लागि गाउँ फर्किएकाले सुनसान बनेका ग्रामीण बस्तीमाहरुमा चहलपहल थियो । लामो समयसम्म देश तथा प्रदेशमा रहेकाहरु सकेसम्म दशैं मनाउन आउने गर्नाले अरु पर्वमा भन्दा चहलपहल हुने गर्दछ। वडादशैंमा सकेसम्म परिवारका सबै सदस्यहरु एकैठाउँमा जम्मा भएर मनाउनु पर्छ भन्ने मान्यताले पनि परिवारका सबै सदस्यहरु एकै ठाउँमा जम्मा भएर मनाउने गर्दछन् ।दशैं मनाएर फर्किनेहरुले गर्दा बसपार्क तथा सवारी साधनहरुमा छुटने स्थानहरुमा भिड देख्न सकिन्छ ।कतिपय बिद्यालयहरु तिहारपछि खुल्ने भएकाले पनि बिद्यार्थीहरु भने तत्कालै फर्किएका छैनन् । तर अन्य रोजगारि र व्यवसाय गर्नेहरुलाई दशैं सकिएपछि फर्किन हत्तार हत्तारमा छन् । दशैं मान्न आफनो घरमा जनतन आएकाहरुलाई सवारी साधनमा सिट नपाउँदा समस्या हुने गरेको कतिपयको गुनासो रहेको छ ।
जिल्लाबाट सिमित सवारी साधनहरु छुट्ने गरेकाले पनि अगिपछिको तुलनामा यात्रु बढि भएकाले फर्किनेहरुलाई समस्या पर्ने गर्दछ । जसरी हुन्छ छिटो पुग्ने बाहनामा क्षमताभन्दा वढि यात्रु राख्ने र जवरजस्ती सिट नहुदा पनि सवारी साधानमा यात्रा गर्दा चाडपर्वमा वढि दुर्घटना हुने गरेका छन् । त्यसैले यात्रा गर्दा सबैपक्ष जिम्मेवार बनेर यात्रा गर्न र दुर्घटना न्यूनिकरण गर्न तर्फ सबैको ध्यान जानुपर्ने देखिन्छ ।